Πέντε σημάδια πρόωρου τοκετού που απαιτούν έλεγχο

Μια έγκυος στις 30 ή 34 εβδομάδες μπορεί να αισθανθεί πίεση χαμηλά ή συσπάσεις και να αναρωτηθεί αν πρόκειται για κάτι παροδικό. Τα πέντε σημάδια πρόωρου τοκετού δεν σημαίνουν πάντα ότι ο τοκετός έχει αρχίσει, όμως απαιτούν άμεση αξιολόγηση όταν είναι επίμονα, εντείνονται ή συνδυάζονται μεταξύ τους. Η έγκαιρη επικοινωνία με τον μαιευτήρα επιτρέπει να διερευνηθεί η αιτία και, όταν χρειάζεται, να οργανωθεί η κατάλληλη φροντίδα για τη μητέρα και το έμβρυο.

Πρόωρος τοκετός ορίζεται ο τοκετός που συμβαίνει πριν από την ολοκλήρωση της 37ης εβδομάδας κύησης. Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στο σύμπτωμα, αλλά στον συνδυασμό κλινικής εικόνας, συσπάσεων και μεταβολών στον τράχηλο της μήτρας. Γι' αυτό η αυτοαξιολόγηση στο σπίτι έχει όρια: το ζητούμενο δεν είναι να αποφασίσετε μόνη σας αν «είναι κάτι σοβαρό», αλλά να αναφέρετε με ακρίβεια ό,τι αισθάνεστε.

Τα πέντε σημάδια πρόωρου τοκετού

1. Τακτικές ή συχνές συσπάσεις της μήτρας

Η μήτρα μπορεί να «σκληραίνει» κατά διαστήματα στην εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα μετά από κόπωση, αφυδάτωση ή έντονη δραστηριότητα. Οι προπαρασκευαστικές συσπάσεις συνήθως είναι ακανόνιστες, δεν γίνονται προοδευτικά επώδυνες και συχνά υποχωρούν με ξεκούραση και ενυδάτωση.

Αντίθετα, συσπάσεις που εμφανίζονται σε σταθερό ρυθμό, πληθαίνουν, δυναμώνουν ή συνοδεύονται από πόνο στη μέση και χαμηλά στην κοιλιά χρειάζονται επικοινωνία με τον μαιευτήρα. Ιδιαίτερα πριν από τις 37 εβδομάδες, δεν πρέπει να αναμένετε να περάσουν πολλές ώρες για να δείτε αν θα υποχωρήσουν.

2. Αίσθημα έντονης πίεσης στη λεκάνη

Η αίσθηση ότι το μωρό «σπρώχνει προς τα κάτω», πίεση στον κόλπο ή στο περίνεο και μια νέα, επίμονη βαρύτητα χαμηλά στη λεκάνη μπορεί να σχετίζονται με αλλαγές στον τράχηλο. Το σύμπτωμα μπορεί να είναι ήπιο, γι' αυτό συχνά υποτιμάται, ειδικά σε γυναίκες που δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία εγκυμοσύνης.

Δεν είναι κάθε πίεση ένδειξη πρόωρου τοκετού. Η θέση του εμβρύου, η πολύδυμη κύηση, η δυσκοιλιότητα ή η παρατεταμένη ορθοστασία μπορούν επίσης να προκαλέσουν παρόμοια ενόχληση. Όταν όμως η πίεση είναι καινούργια, συνεχής ή συνοδεύεται από συσπάσεις, κράμπες ή αλλαγή στις κολπικές εκκρίσεις, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

3. Πόνος χαμηλά στην κοιλιά ή στη μέση

Κράμπες που θυμίζουν πόνο περιόδου, κοιλιακό άλγος χωρίς προφανή αιτία ή ένας βαθύς, αμβλύς πόνος στη μέση που δεν ανακουφίζεται με αλλαγή θέσης είναι συμπτώματα που αξίζουν προσοχή. Σε ορισμένες γυναίκες, ο πόνος της οσφύος εμφανίζεται κυκλικά και αποτελεί το κυριότερο σύμπτωμα των συσπάσεων.

Η λοίμωξη του ουροποιητικού, οι γαστρεντερικές διαταραχές και οι μυοσκελετικές ενοχλήσεις της κύησης μπορεί να δίνουν ανάλογη εικόνα. Αυτή ακριβώς η επικάλυψη των συμπτωμάτων εξηγεί γιατί η κλινική αξιολόγηση είναι πιο ασφαλής από την αναμονή ή την αυτοθεραπεία με φάρμακα.

4. Αλλαγή στις κολπικές εκκρίσεις ή κολπική αιμορραγία

Αύξηση των υγρών, υδαρείς εκκρίσεις, βλέννα με αίμα ή ροζ-καφέ κηλίδες μπορεί να υποδηλώνουν μεταβολές στον τράχηλο. Η αποβολή βλεννώδους υλικού, γνωστή ως βλέννη του τραχήλου, δεν επιβεβαιώνει μόνη της ότι ο τοκετός ξεκίνησε, αλλά πριν από το τέλος της κύησης πρέπει να αναφέρεται.

Η κολπική αιμορραγία στην εγκυμοσύνη δεν πρέπει να αποδίδεται αυθαίρετα σε ερεθισμό ή σεξουαλική επαφή. Μπορεί να είναι περιορισμένη, όμως απαιτεί άμεση επικοινωνία, καθώς η αιτία της πρέπει να διερευνηθεί με βάση την εβδομάδα κύησης, την ποσότητα του αίματος, την παρουσία πόνου και την κατάσταση του πλακούντα.

5. Υποψία ρήξης υμένων - απώλεια αμνιακού υγρού

Μια ξαφνική ροή υγρού από τον κόλπο ή ένα συνεχές αίσθημα υγρασίας μπορεί να οφείλεται σε ρήξη των υμένων, δηλαδή σε απώλεια αμνιακού υγρού. Δεν είναι πάντα μια εντυπωσιακή «έκρηξη» υγρού. Μερικές φορές εκδηλώνεται ως μικρή αλλά επίμονη διαρροή, η οποία μπορεί να συγχέεται με ούρα ή αυξημένες κολπικές εκκρίσεις.

Σε πιθανή ρήξη υμένων, αποφύγετε την κολπική επαφή, τη χρήση ταμπόν και την κολπική πλύση. Χρησιμοποιήστε σερβιέτα, σημειώστε την ώρα έναρξης και το χρώμα του υγρού και επικοινωνήστε άμεσα με τον μαιευτήρα ή το μαιευτήριο. Πράσινο ή καφέ υγρό, έντονη αιμορραγία, πυρετός ή μειωμένες εμβρυϊκές κινήσεις απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση.

Πότε χρειάζεται άμεση μετάβαση στο μαιευτήριο

Η άμεση εκτίμηση δεν πρέπει να καθυστερεί όταν υπάρχει αιμορραγία, υποψία απώλειας αμνιακού υγρού, έντονος ή επιδεινούμενος πόνος, πυρετός, ρίγος ή αισθητά λιγότερες κινήσεις του εμβρύου από το συνηθισμένο πρότυπο. Το ίδιο ισχύει όταν οι συσπάσεις επαναλαμβάνονται τακτικά, ακόμη και αν δεν είναι πολύ επώδυνες.

Μην οδηγείτε μόνη σας εάν έχετε έντονη αιμορραγία, αδυναμία, ζάλη ή δυνατό πόνο. Η ταχύτητα της αντίδρασης έχει αξία, όχι επειδή κάθε περιστατικό θα εξελιχθεί σε πρόωρο τοκετό, αλλά επειδή ορισμένες καταστάσεις χρειάζονται θεραπεία ή παρακολούθηση χωρίς καθυστέρηση.

Πώς γίνεται η ιατρική αξιολόγηση;

Η διερεύνηση ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό: εβδομάδα κύησης, συχνότητα και διάρκεια των συσπάσεων, χαρακτήρας του πόνου, απώλεια υγρών, αιμορραγία, πυρετική κίνηση και εμβρυϊκές κινήσεις. Ακολουθεί κλινική εξέταση με προσοχή, ώστε να εκτιμηθεί αν υπάρχουν ενδείξεις διαστολής ή βράχυνσης του τραχήλου και να αποκλειστεί ρήξη υμένων ή λοίμωξη.

Το διακολπικό υπερηχογράφημα για μέτρηση του μήκους του τραχήλου αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να γίνουν καρδιοτοκογραφική παρακολούθηση για τη δραστηριότητα της μήτρας και την ευεξία του εμβρύου, έλεγχος ούρων, καλλιέργειες ή ειδικές εξετάσεις για την εκτίμηση του κινδύνου πρόωρου τοκετού.

Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται. Μπορεί να αρκεί παρακολούθηση και αντιμετώπιση μιας λοίμωξης, ενώ σε άλλες περιπτώσεις ενδέχεται να χρειαστεί νοσηλεία, φαρμακευτική αγωγή για την καθυστέρηση των συσπάσεων ή κορτικοστεροειδή για την επιτάχυνση της ωρίμανσης των πνευμόνων του εμβρύου. Σε πολύ πρώιμες εβδομάδες κύησης, το θειικό μαγνήσιο μπορεί να χορηγηθεί σε συγκεκριμένες ενδείξεις για νευροπροστασία του εμβρύου. Οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται πάντα με βάση την ηλικία κύησης, την αιτία, την κατάσταση της μητέρας και την εμβρυϊκή εκτίμηση.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο

Ιστορικό προηγούμενου πρόωρου τοκετού, πολύδυμη κύηση, βραχύς τράχηλος, ανωμαλίες της μήτρας, αιμορραγία στην κύηση, λοιμώξεις, υπέρταση ή προεκλαμψία και ορισμένες παθήσεις του πλακούντα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο. Ωστόσο, πρόωρος τοκετός μπορεί να συμβεί και χωρίς αναγνωρίσιμο παράγοντα κινδύνου.

Για γυναίκες με επιβαρυμένο ιστορικό, η παρακολούθηση είναι πιο στενή και μπορεί να περιλαμβάνει συστηματικές μετρήσεις τραχήλου, προγεστερόνη ή άλλες παρεμβάσεις, όταν υπάρχουν οι κατάλληλες ενδείξεις. Η ξεκούραση στο κρεβάτι δεν αποτελεί καθολική λύση και δεν πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς σαφή ιατρική οδηγία, καθώς έχει και δικούς της κινδύνους.

Η εγκυμοσύνη δεν χρειάζεται να βιώνεται με διαρκή φόβο. Χρειάζεται όμως να υπάρχει ένα σαφές σχέδιο: γνωρίστε ποια συμπτώματα πρέπει να αναφέρετε, παρατηρείτε το προσωπικό σας πρότυπο εμβρυϊκών κινήσεων και επικοινωνήστε νωρίς με την ιατρική ομάδα που παρακολουθεί την κύησή σας. Μια έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να προσφέρει ασφάλεια, σωστή καθοδήγηση και πολύτιμο χρόνο όταν αυτός είναι απαραίτητος.